پروتکل SRT چیست؟ نحوه کار، مزایا و راهاندازی استریم SRT
پروتکل SRT یا Secure Reliable Transport برای انتقال ویدئوی زنده در شبکههایی ساخته شده که تأخیرشان ثابت نیست، بسته از دست میدهند یا پهنای باندشان نوسان دارد. در یک گردش کار معمول، OBS یا انکودر ویدئو را با SRT به یک سرور، استودیو یا نقطهٔ ingest میفرستد. SRT روی UDP کار میکند، اما برای بازیابی بستههای گمشده و کنترل زمان تحویل آنها سازوکار دارد.
SRTِ مورد بحث، فایل زیرنویس با پسوند .srt نیست. فایل .srt معمولاً قالب SubRip Subtitle است؛ SRT در این مقاله یک پروتکل انتقال برای صوت و ویدئوی زنده است.
SRT مخفف چیست و در استریم چه نقشی دارد؟
SRT مخفف Secure Reliable Transport است. Haivision آن را توسعه داد و نسخهٔ متنبازش از سال ۲۰۱۷ در دسترس است. مسئلهای که SRT هدف میگیرد، رفتار اینترنت عمومی است: تأخیر مسیر تغییر میکند، jitter رخ میدهد و بخشی از بستهها ممکن است به مقصد نرسند.
SRT معمولاً در لایهٔ انتقال قرار دارد، پس codec یا container ویدئو نیست. برای نمونه، میتوان یک جریان MPEG-TS شامل ویدئوی H.264 یا H.265 و صدای AAC را با SRT جابهجا کرد. گیرنده ممکن است همان جریان را ضبط کند، به اتاق کنترل بفرستد یا آن را برای تماشای مخاطب به HLS، DASH یا WebRTC تبدیل کند.
مسیر رایج انتقال چنین است:
دوربین، OBS یا انکودر → SRT روی UDP → گیرنده یا نقطهٔ ingest → تبدیل و توزیع با HLS یا WebRTC → بیننده
بنابراین SRT بیشتر برای contribution و ingest به کار میرود. پخش در مرورگر معمولاً به یک فناوری تحویل دیگر نیاز دارد؛ مرورگرها جریان SRT را مانند HLS یا WebRTC پخش نمیکنند.
SRT چگونه روی UDP کار میکند؟
UDP سربار کمی دارد، اما مانند TCP تضمین تحویل و ترتیب بستهها را ارائه نمیدهد. SRT برای ویدئوی زنده به این محدودیتها پاسخ میدهد: گیرنده بستههای ازدسترفته را تشخیص میدهد و از فرستنده میخواهد آنها را دوباره ارسال کند. پیامهای ACK نیز در تأیید دریافت و کنترل جریان نقش دارند. این الگو را معمولاً ARQ مینامند.
بازیابی فقط وقتی ممکن است که بافر زمان کافی داشته باشد. اگر latency از تأخیر رفتوبرگشت شبکه یا شدت packet loss کمتر باشد، نسخهٔ بازفرستادهشده دیر میرسد. پیامد آن میتواند مکث تصویر، افت فریم یا خرابی صدا باشد.
کنترل jitter و زمان تحویل
SRT زمان رسیدن نابرابر بستهها را با بافر و زمانبندی تحویل مدیریت میکند. قابلیتی که با نام TSBPD شناخته میشود، کمک میکند داده با ریتم مناسب به برنامهٔ گیرنده برسد، نه صرفاً بلافاصله پس از رسیدن از شبکه.
بافر بزرگتر فرصت بیشتری برای بازفرستادن بسته میدهد و پایداری را بالا میبرد، اما تأخیر انتهابهانتها را هم بیشتر میکند. SRT بدون تأخیر نیست؛ مزیتش این است که میتوان میان تأخیر و احتمال بازیابی، آگاهانهتر تنظیم کرد.
امنیت در SRT
SRT از رمزنگاری AES پشتیبانی میکند. این قابلیت برای ارسال ویدئو از محل رویداد، شعبه یا یک شبکهٔ عمومی به مقصد حرفهای کاربرد دارد. رمزنگاری جایگزین کنترل دسترسی، تنظیم درست فایروال یا محافظت از endpoint نیست؛ این موارد همچنان باید جداگانه بررسی شوند.
مزایا و محدودیتهای پروتکل SRT
SRT برای مسیرهای WAN و اینترنت عمومی مناسب است، جایی که نوسان، packet loss و تغییر RTT محتملاند. با این حال، انتخاب آن باید با مقصد و تجربهٔ مورد انتظار بیننده هماهنگ باشد.
| مزیت | اثر عملی |
|---|---|
| بازیابی packet loss | بازفرستادن انتخابی میتواند خرابی تصویر و صدا را کاهش دهد. |
| latency قابلتنظیم | میتوان میان پاسخگویی سریعتر و بافر امنتر انتخاب کرد. |
| رمزنگاری AES | از جریان در مسیر انتقال محافظت میکند. |
| سازگاری با شبکهٔ متغیر | برای تولید از راه دور و ارسال بین مکانها مفید است. |
| پشتیبانی در ابزارهای حرفهای | در بسیاری از انکودرها، نرمافزارها، گیتویها و پلتفرمها قابل استفاده است. |
در مقابل، SRT به تنظیم درست بافر و شبکه وابسته است و پورت UDP باید در مسیر ارتباط در دسترس باشد. همچنین اگر پهنای باند پایدار شبکه از bitrate ویدئو کمتر باشد، بازیابی بسته مشکل ظرفیت را حل نمیکند. در این وضعیت باید bitrate، رزولوشن یا نرخ فریم را کاهش داد.
تفاوت caller، listener و rendezvous چیست؟
هر اتصال SRT یک نقش اتصال دارد. ناسازگاری نقشها یکی از علتهای رایج وصلنشدن جریان است.
| حالت | رفتار | کاربرد رایج |
|---|---|---|
caller | اتصال را به IP و پورت مقصد آغاز میکند. | OBS یا FFmpeg به endpoint یک پلتفرم یا سرور وصل میشود. |
listener | روی یک پورت منتظر اتصال میماند. | سرور ingest یا گیرندهای با IP عمومی و پورت باز. |
rendezvous | هر دو طرف برای برقراری اتصال تلاش میکنند. | دو محل با تنظیم شبکهٔ سازگار، از جمله برخی سناریوهای NAT یا فایروال. |
در سناریوی معمول، OBS نقش caller و سرور ingest نقش listener را دارد. اگر هر دو طرف caller یا هر دو listener باشند، اتصال شکل نمیگیرد. rendezvous نیز راهحل خودکار برای هر شبکهٔ بسته نیست و باید با NAT و فایروال واقعی آزمایش شود.
SRT چه فرمتهایی را حمل میکند؟
SRT به یک codec خاص محدود نیست، اما فرستنده و گیرنده باید دربارهٔ فرمت جریان توافق داشته باشند. MPEG-TS انتخاب رایجی برای SRT است و ترکیب H.264 یا H.265 با AAC در پخش زنده زیاد دیده میشود. پشتیبانی از HEVC، چند مسیر صوتی یا فرمتهای دیگر به مقصد بستگی دارد.
پیش از شروع، مستندات مقصد را برای container پذیرفتهشده، codec و profile ویدئو، codec صوتی، نرخ فریم، bitrate، stream ID و سیاست رمزنگاری بررسی کنید. عبارت «پشتیبانی از SRT» بهتنهایی به معنی پذیرش همهٔ تنظیمات انکود نیست.
SRT در مقایسه با RTMP، RIST، NDI، WebRTC و HLS
انتخاب پروتکل به بخشی از زنجیرهٔ پخش وابسته است که میخواهید حل کنید.
| فناوری | کاربرد مناسب | نقطهٔ قوت | محدودیت اصلی |
|---|---|---|
| SRT | ارسال حرفهای ویدئو روی اینترنت ناپایدار | بازیابی loss، بافر قابلتنظیم و رمزنگاری | معمولاً برای پخش مستقیم مرورگر نیست |
| RTMP/RTMPS | ingest سازگار با سرویسهای متعدد | راهاندازی آشنا و پشتیبانی گسترده | انعطاف SRT را در شبکهٔ ناپایدار ندارد |
| RIST | contribution حرفهای با تکیه بر استاندارد باز | مناسب برخی محیطهای broadcast و interoperability | پشتیبانی و قابلیتها را باید مقصدبهمقصد سنجید |
| NDI | انتقال کمتأخیر در شبکهٔ محلی | روند کاری مناسب داخل LAN | برای WAN و اینترنت عمومی انتخاب نخست نیست |
| WebRTC | تماس و تعامل کمتأخیر | پخش نزدیک به بیدرنگ در مرورگر | زیرساخت و مقیاسپذیری پیچیدهتر |
| HLS | توزیع برای مخاطبان زیاد | سازگاری خوب با مرورگر و CDN | تأخیر بیشتر از SRT و WebRTC |
برای رساندن feed از محل ضبط به استودیو یا پلتفرم، SRT گزینهٔ مناسبی است. اگر مخاطب باید همان ویدئو را در وبسایت ببیند، الگوی رایج این است که SRT در ingest پذیرفته شود و خروجی به HLS یا WebRTC تبدیل شود.
راهاندازی SRT در OBS Studio
ابتدا از سرویس یا سرور مقصد hostname یا IP، پورت UDP، mode، stream ID در صورت نیاز، passphrase و فرمت مورد قبول را بگیرید. در OBS از مسیر Settings > Stream سرویس Custom را انتخاب کنید، URL را وارد کنید و Stream Key را خالی بگذارید. OBS میتواند URLهای SRT با گزینهها را بپذیرد؛ با این حال، تنظیمهای مقصد همیشه اولویت دارند.
نمونهٔ URL برای ارسال به یک مقصد listener:
srt://ingest.example.com:9000?mode=caller&latency=200000
نمونهٔ یک URL با stream ID و رمزنگاری:
srt://ingest.example.com:9000?mode=caller&latency=200000&streamid=#!::r=live/channel,m=publish&passphrase=ChangeThisPassphrase&pbkeylen=16
از passphrase طولانی و یکتا استفاده کنید و آن را در تصویر، ویدئوی آموزشی یا مخزن عمومی قرار ندهید. ساختار streamid در بسیاری از پلتفرمها اختصاصی است، پس همان مقدار ارائهشده از سوی مقصد را وارد کنید.
در OBS، URL با الگوی srt://IP:port?option1=value1&option2=value2 پذیرفته میشود و latency در این URL بر حسب میکروثانیه است. بنابراین 200000 برابر ۲۰۰ میلیثانیه است. رابطهای گرافیکی دیگر ممکن است همان مفهوم را با میلیثانیه نشان دهند.
برای شروع، H.264 و AAC در MPEG-TS انتخاب سازگاری است، ولی تنظیم نهایی باید با مستندات مقصد منطبق باشد. پیش از رویداد واقعی، اتصال را با یک جریان خصوصی و در بار نزدیک به شرایط واقعی امتحان کنید.
ارسال SRT با FFmpeg
FFmpeg برای آزمودن endpoint، ساخت زنجیرهٔ انتقال یا ارسال از سرور مناسب است. فرمان زیر یک فایل را نزدیک به سرعت زمان واقعی میخواند، آن را به H.264 و AAC تبدیل میکند و در MPEG-TS از طریق SRT میفرستد:
ffmpeg -re -i input.mp4 -c:v libx264 -preset veryfast -c:a aac -f mpegts "srt://ingest.example.com:9000?mode=caller&latency=200000&transtype=live"
اگر مقصد stream ID و رمزنگاری میخواهد، پارامترها را به URL اضافه کنید:
ffmpeg -re -i input.mp4 -c:v libx264 -c:a aac -f mpegts "srt://ingest.example.com:9000?mode=caller&latency=200000&streamid=#!::r=live/channel,m=publish&passphrase=ChangeThisPassphrase&pbkeylen=16"
این مقادیر فقط نمونهاند و برای هر شبکه تنظیم نهایی محسوب نمیشوند. نام میزبان، پورت، stream ID، passphrase و codec را از سرویس مقصد بگیرید.
پارامترهای کلیدی SRT
| پارامتر | کاربرد | نکتهٔ عملی |
|---|---|---|
mode | تعیین caller، listener یا rendezvous | با نقش طرف مقابل هماهنگ باشد. |
latency | بافر لازم برای بازیابی و کنترل jitter | کاهش افراطی آن میتواند loss قابلمشاهده ایجاد کند. |
streamid | شناسایی یا مسیریابی جریان در برخی ingestها | قالب آن معمولاً اختصاصی پلتفرم است. |
passphrase | گذرواژهٔ مشترک برای رمزنگاری | در دو سمت باید مطابق تنظیم مقصد باشد. |
pbkeylen | طول کلید رمزنگاری | مقادیر رایج ۱۶، ۲۴ و ۳۲ بایتاند؛ با مقصد هماهنگ کنید. |
| پورت UDP | پورت ارتباطی SRT | در فایروال، NAT و security group در دسترس باشد. |
transtype=live | حالت مناسب جریان زنده | برای ارسال زنده گزینهای رایج است. |
latency مناسب SRT را چگونه انتخاب کنیم؟
عدد ثابت برای همهٔ شبکهها وجود ندارد. latency به RTT، میزان packet loss، jitter و ظرفیت شبکه وابسته است. راهنمای OBS حداقل ۲٫۵ برابر RTT را نقطهٔ شروع میداند. راهنمای Mux برای endpoint خود، مقدار ۵۰۰ میلیثانیه و دستکم چهار برابر RTT را پیشنهاد میکند. هیچیک قانون جهانی نیستند؛ بافر باید زمان رفتوبرگشت و بازفرستادن بسته را پوشش دهد.
بهجای انتخاب یک عدد نهایی از ابتدا، با مقدار محافظهکارانه شروع کنید و کیفیت، loss و تأخیر را در بار واقعی بسنجید. اینترنت موبایل، مسیر بینالمللی یا Wi‑Fi شلوغ ممکن است به بافر بزرگتری از یک لینک سیمی پایدار نیاز داشته باشد.
چرا SRT وصل نمیشود یا تصویر خراب است؟
برای برقرارنشدن اتصال، این موارد را بررسی کنید:
- IP یا hostname و پورت با اطلاعات مقصد یکسان است.
- یک سمت
callerو سمت دیگرlistenerاست، یا هر دو برای rendezvous درست تنظیم شدهاند. - ترافیک UDP روی پورت موردنظر در فایروال، router، NAT و در صورت استفاده از سرویس ابری، security group مجاز است.
streamid،passphraseوpbkeylenبا تنظیمات مقصد مطابقت دارند.- container و codec پذیرفته شدهاند.
- bitrate ویدئو بههمراه سربار بازفرستادن از آپلود واقعی شبکه عبور نمیکند.
اگر جریان وصل میشود اما فریم میریزد یا صوت و تصویر ناپایدارند، RTT، packet loss، jitter، bitrate انکود و latency را همزمان بررسی کنید. افزایش کنترلشدهٔ latency، سپس کاهش bitrate یا رزولوشن، دو آزمایش متداولاند. لاگ OBS یا FFmpeg و آمار گیرنده کمک میکند علت را بهجای حدس، از روی شواهد پیدا کنید.
پرسشهای متداول
آیا SRT همان فایل زیرنویس SRT است؟
خیر. فایل .srt معمولاً قالب SubRip برای زیرنویس است؛ SRT در استریم مخفف Secure Reliable Transport و یک پروتکل انتقال است.
آیا SRT واقعاً کمتأخیر است؟
SRT برای تأخیر پایین و قابلتنظیم ساخته شده است، اما latency نهایی به مسیر شبکه، بافر، کدگذاری، پردازش مقصد و روش توزیع برای بیننده وابسته است. کمترین latency همیشه بهترین تنظیم نیست، چون فرصت بازیابی packet loss را کاهش میدهد.
چرا SRT با وجود UDP قابلاعتماد است؟
SRT روی UDP اجرا میشود، اما با پیامهای ACK/NAK، بازفرستادن انتخابی، بافر و زمانبندی تحویل تلاش میکند بستههای گمشده را در مهلت موجود بازیابی و نوسان شبکه را مدیریت کند.
آیا میتوان SRT را مستقیم در مرورگر پخش کرد؟
معمولاً خیر. SRT بیشتر برای رساندن جریان به سرور یا پلتفرم است و جریان در آنجا برای مرورگر به HLS، DASH یا WebRTC تبدیل میشود.
SRT بهتر است یا RTMP؟
برای ingest ساده و سازگاری گسترده، RTMP یا RTMPS همچنان کاربرد دارد. وقتی مسیر اینترنت ناپایدار است و مقصد SRT را پشتیبانی میکند، SRT امکان بازیابی loss و تنظیم دقیقتر latency را فراهم میکند.
برای OBS چه اطلاعاتی لازم است؟
endpoint، پورت UDP، mode، مقدار latency، فرمت پذیرفتهشده و در صورت نیاز stream ID و passphrase را از پلتفرم یا مدیر سرور مقصد بگیرید.
SRT را کِی انتخاب کنیم؟
اگر باید ویدئوی زنده را از OBS، انکودر یا یک محل تولید به استودیو یا ingest پلتفرم بفرستید و شبکه پایدار نیست، SRT گزینهای عملی است. موفقیت اتصال به هماهنگی mode، پورت، codec، رمزنگاری و ظرفیت شبکه بستگی دارد. با latency محتاطانه شروع کنید، سپس بر پایهٔ آمار واقعی شبکه تنظیم را تغییر دهید.
راهاندازی رایگان سایت آموزشی با دوریفای
با دوریفای، بدون درگیری فنی آکادمی آنلاین خودتان را بسازید؛ دورههای امن و رمزگذاریشده بفروشید، با درگاه دوریفای پرداختها را دریافت کنید و روی آموزش تمرکز داشته باشید. شروع



