کوکی در سایت چیست؟ کاربرد، انواع و راهنمای قبول یا رد آن
کوکی سایت دادهٔ کوچکی است که مرورگر ذخیره میکند تا سایت بتواند در درخواستهای بعدی یک وضعیت را به یاد بیاورد. برای نمونه، به کمک کوکی ممکن است پس از رفتن به صفحهٔ بعدی همچنان وارد حساب خود بمانید. بعضی کوکیها برای سنجش بازدید یا ردیابی رفتار کاربرند. وقتی پیام «پذیرش کوکیها» را میبینید، دانستن کاربرد هر دسته کمک میکند تصمیم بگیرید کدام را قبول کنید.
فرض کنید در یک سایت آموزشی دورهای را به سبد خرید اضافه کردهاید. وقتی صفحهٔ پرداخت را باز میکنید، سایت باید بداند کدام سبد به مرورگر شما مربوط است. کوکی یکی از راههای حفظ این ارتباط است. کاربرد آن با کوکیای که برای آمار یا تبلیغات گذاشته میشود فرق دارد.
این تفاوت هنگام انتخاب گزینههای پیام کوکی مهم میشود: رد کردن کوکی تبلیغاتی معمولاً همان اثری را ندارد که مسدود کردن کوکیِ مربوط به نشست ورود یا سبد خرید دارد. برای تصمیم گرفتن، کاربرد دستههایی را که خود سایت معرفی کرده است بخوانید؛ نام آنها ممکن است در سایتهای مختلف فرق کند.
کوکی چگونه کار میکند؟
در یک نمونهٔ رایج، مرورگر و سایت اینطور از کوکی استفاده میکنند:
- مرورگر صفحهای را درخواست میکند. سایت در پاسخ، مقداری مانند شناسهٔ نشست را همراه دستور ذخیرهٔ کوکی میفرستد.
- مرورگر کوکی را ذخیره میکند و در درخواستهای بعدی، هرگاه شرایط ارسال آن برقرار باشد، مقدارش را به سایت برمیگرداند.
- سایت شناسه را بررسی میکند، نشست مربوط را پیدا میکند و صفحهٔ مناسب را نشان میدهد. راهنمای MDN دربارهٔ کوکیها همین روند را برای ورود به حساب توضیح میدهد.
برای حفظ ورود، سایت اغلب شناسهٔ نشست را در کوکی میگذارد و اطلاعات مربوط به حساب را روی سرور نگه میدارد. در چنین حالتی، کوکی رمز عبور نیست؛ نشانهای است که سایت با آن نشست معتبر را پیدا میکند. البته هر سایت محتوای کوکیهای خودش را تعیین میکند.
این شناسه به سرور کمک میکند درخواستهای جداگانه را به یک نشست ربط دهد. اگر نشست دیگر معتبر نباشد، داشتن کوکی بهتنهایی برای باز شدن صفحهٔ حساب کافی نیست و سایت ممکن است از شما بخواهد دوباره وارد شوید.
چه اطلاعاتی در کوکی ذخیره میشود؟
یک کوکی میتواند شناسهٔ نشست، زبان انتخابی، تنظیم نمایش یا نشانهای برای تحلیل بازدید را نگه دارد. هر کوکی نام و مقدار دارد؛ سایت همچنین میتواند مدت ماندگاری و محدودهٔ ارسالش را تعیین کند. پس کوکیها لزوماً در یک زمان پاک نمیشوند یا در همهٔ درخواستها فرستاده نمیشوند.
ذخیرهٔ رمز عبور در خود کوکی، روش معمول و امنِ حفظ ورود نیست. پیشنهاد مرورگر برای ذخیرهٔ رمز به قابلیت مدیریت رمزهای عبور مربوط است. حذف کوکیهای یک سایت هم رمزهای ذخیرهشده در آن بخش را پاک نمیکند. در عوض، شناسهٔ نشستِ داخل کوکی ممکن است برای دسترسی به حساب کافی باشد و باید از آن محافظت شود.
کوکی به سایت اجازه نمیدهد فایلهای دلخواه رایانه یا تلفن شما را بخواند. بااینحال، دادهای که به سایت میدهید و الگوی بازدیدتان میتواند با کمک کوکی به حساب یا رفتار شما پیوند بخورد. به همین دلیل، نوع اطلاعات ذخیرهشده و کاربرد کوکی اهمیت دارد.
انواع کوکی سایت کداماند؟
برای شناخت انواع کوکی، دو پرسش کافی است: چه مدت میماند و از کدام سایت میآید؟ این دو معیار مستقلاند؛ یک کوکی میتواند هم «دائمی» باشد و هم «شخص اول».
| معیار | نوع | معنی و مثال |
|---|---|---|
| مدت ماندگاری | جلسهای | زمان انقضای مشخصی ندارد و به نشست مرورگر وابسته است؛ برای حفظ وضعیت یک بازدید به کار میرود. |
| مدت ماندگاری | دائمی | تا تاریخ یا مدت تعیینشده باقی میماند، مگر آنکه زودتر حذف شود؛ مثلاً برای یادآوری یک ترجیح. |
| مبدأ | شخص اول | از سایتی میآید که آدرس آن را در نوار مرورگر میبینید؛ مانند کوکی ورود همان سایت. |
| مبدأ | شخص ثالث | از سرویس دیگری میآید که در صفحه حضور دارد؛ مثلاً یک سرویس تبلیغاتی یا ابزار جاسازیشده. |
کوکی جلسهای الزاماً با خروج از حساب سایت پاک نمیشود؛ پایان نشست مرورگر موضوع جداگانهای است. حتی پس از بستن مرورگر، قابلیت بازیابی نشست ممکن است کوکی جلسهای را برگرداند. مرجع MDN برای Set-Cookie این نکته را توضیح میدهد.
برچسب «شخص اول» فقط مبدأ کوکی را نشان میدهد. سایت میتواند با چنین کوکیای هم رفتار بازدیدکننده را در صفحههای خودش تحلیل کند. کوکی شخص ثالث نیز همیشه تبلیغاتی نیست؛ برای فهمیدن کاربردش باید توضیح سایت و سرویس مربوط را خواند.
هنگام پیام کوکی، قبول یا رد کردن چه اثری دارد؟
پیش از زدن «پذیرش همه»، ببینید سایت چه دستههایی را معرفی کرده است. نام دستهها در همهٔ سایتها یکسان نیست؛ جدول زیر کاربرد و پیامد معمول هر دسته را نشان میدهد:
| دسته | کاربرد رایج | اگر رد شود چه میشود؟ |
|---|---|---|
| ضروری | نگه داشتن نشست ورود، سبد خرید یا عملکرد پایهٔ سایت | بعضی بخشها ممکن است درست کار نکنند؛ بسیاری از سایتها این دسته را جدا از انتخابهای اختیاری نشان میدهند. |
| ترجیحات و آمار | یادآوری زبان یا سنجش استفاده از صفحهها | ممکن است ترجیحها دوباره پرسیده شوند یا بازدید شما در آمار آن ابزار ثبت نشود. |
| تبلیغاتی | شخصیسازی تبلیغ و سنجش اثر آن | احتمالاً تبلیغ همچنان نمایش داده میشود، اما استفاده از آن دستهٔ کوکی برای شخصیسازی محدود میشود. |
اگر فقط به امکانات اصلی سایت نیاز دارید، میتوانید دستههای اختیاری را رد یا خاموش کنید. اگر پس از آن قابلیتی کار نکرد، توضیح سایت را بخوانید و مجوز مربوط به همان قابلیت را بررسی کنید. رد کردن یک دسته از کوکیها همهٔ شکلهای جمعآوری داده را متوقف نمیکند؛ تنظیمات مرورگر و روش کار سایت هم اثر دارند.
اگر سایت یا محصول آموزشی دارید، در پیام کوکی کاربرد هر دسته و اثر رد کردنش را روشن بنویسید. عبارت کلی «برای تجربهٔ بهتر» بهتنهایی به بازدیدکننده نمیگوید چه دادهای ذخیره میشود یا انتخاب او چه چیزی را تغییر میدهد.
آیا کوکی از نظر امنیت و حریم خصوصی خطرناک است؟
کوکی برنامه یا ویروس نیست؛ داده است. خطر امنیتی زمانی پدید میآید که کسی به شناسهٔ نشست دست پیدا کند یا سایت آن را درست مدیریت نکند. روشن یا خاموش کردن کوکی در مرورگر، تنها بخش ماجراست.
سایتها میتوانند ویژگی Secure را برای ارسال کوکی از راه HTTPS و HttpOnly را برای جلوگیری از دسترسی جاوااسکریپت صفحه به آن تنظیم کنند. SameSite هم بر ارسال کوکی در درخواستهای میانسایتی اثر میگذارد. این تنظیمها خطر را کم میکنند، اما امنیت کامل را تضمین نمیکنند. راهنمای MDN دربارهٔ امنیت کوکی جزئیات بیشتری دارد.
از نظر حریم خصوصی، شناسههای پایدار ممکن است برای پیوند دادن بازدیدهای یک فرد به کار بروند. کوکی شخص ثالث میتواند در چند سایت فرستاده شود و چنین ردیابیای را ممکن کند. مسدود کردن آن بخشی از این ردیابی را محدود میکند، هرچند گاهی عملکرد محتوای بیرونی را هم مختل میکند. اگر صفحهای درست کار نکرد، ابتدا تنظیمات همان سایت را بررسی کنید.
چگونه کوکیهای یک سایت را ببینیم یا حذف کنیم؟
اگر مشکل ورود یا نمایش فقط در یک سایت رخ داده، ابتدا دادههای همان سایت را حذف کنید. پاک کردن همهٔ کوکیها ممکن است شما را از چند حساب خارج کند و ترجیحهای ذخیرهشده را پاک کند.
در Chrome رایانه
از منوی سهنقطه به Settings → Privacy and security → Third-party cookies → See all site data and permissions بروید. نام سایت را جستوجو کنید، گزینهٔ حذف کنار آن را بزنید و حذف را تأیید کنید. راهنمای رسمی Chrome همین مسیر را نشان میدهد. گزینههای اجازه یا مسدودسازی کوکی شخص ثالث نیز در بخش Third-party cookies هستند.
در Firefox رایانه
به Settings → Privacy & Security بروید. در بخش دادههای سایت، گزینهٔ مدیریت یا حذف دادهٔ یک سایت را باز کنید، نام سایت را جستوجو و حذف را تأیید کنید. عنوان دکمهها ممکن است با نسخهٔ مرورگر فرق کند؛ راهنمای رسمی Firefox روش فعلی و راه حذف دادهٔ سایتِ در حال بازدید را نشان میدهد.
پس از حذف، صفحه را دوباره باز کنید. ممکن است لازم باشد دوباره وارد حساب شوید یا زبان و تنظیمات دلخواهتان را انتخاب کنید.
تفاوت کوکی با کش و حافظهٔ محلی چیست؟
این سه اصطلاح در تنظیمات مرورگر کنار هم دیده میشوند، اما کارشان فرق دارد. کوکی معمولاً وضعیتی مانند نشست ورود را یادآوری میکند و در شرایط تعیینشده همراه درخواست به سایت فرستاده میشود. کش نسخهای از فایلهای دریافتشدهٔ صفحه را برای بارگذاری دوباره نگه میدارد. دادهٔ حافظهٔ محلی یا localStorage در مرورگر میماند و مانند کوکی بهطور خودکار با درخواستها فرستاده نمیشود.
وقتی مشکل ورود به یک سایت است، حذف دادهٔ همان سایت را امتحان کنید. اگر نسخهٔ قدیمی صفحه نمایش داده میشود، کش هم ارزش بررسی دارد. پیش از تأیید حذف، ببینید مرورگر کدام نوع داده را انتخاب کرده است.
پرسشهای متداول دربارهٔ کوکی سایت
اگر کوکیها را قبول نکنم، سایت باز میشود؟
بخشهای عمومی بسیاری از سایتها باز میشوند. امکانات وابسته به نشست ورود یا یادآوری تنظیمات ممکن است درست کار نکنند. نتیجه به نوع کوکی ردشده و شیوهٔ کار سایت بستگی دارد؛ رد کوکی تبلیغاتی همان اثر مسدود کردن همهٔ کوکیها را ندارد.
آیا کوکی رمز عبورم را ذخیره میکند؟
در روش رایجِ حفظ ورود، سایت شناسهٔ نشست را در کوکی میگذارد. ذخیرهٔ رمز در بخش «مدیریت رمزهای عبور» مرورگر قابلیت جداگانهای است. شناسهٔ نشستِ معتبر هم به دسترسی به حساب مربوط است و باید از آن محافظت شود.
آیا حذف کوکیها مرا از حسابها خارج میکند؟
بله، حذف کوکیِ ورود ممکن است شما را از حساب همان سایت خارج کند. با پاک کردن همهٔ کوکیها، احتمال دارد از چند حساب خارج شوید و برخی ترجیحها را هم از دست بدهید. برای رفع مشکل یک سایت، ابتدا دادهٔ همان سایت را حذف کنید.
آیا کوکی شخص ثالث همان کوکی تبلیغاتی است؟
خیر. «شخص ثالث» مبدأ کوکی را مشخص میکند. این کوکی میتواند برای تبلیغات به کار رود، اما سرویسهای بیرونیِ جاسازیشده هم ممکن است از آن استفاده کنند.
راهاندازی رایگان سایت آموزشی با دوریفای
با دوریفای، بدون درگیری فنی آکادمی آنلاین خودتان را بسازید؛ دورههای امن و رمزگذاریشده بفروشید، با درگاه دوریفای پرداختها را دریافت کنید و روی آموزش تمرکز داشته باشید. شروع



